Toelichting op Wetenschappelijk onderzoek door het Amsterdam UMC
Gerimedica is opgericht om zorgprofessionals te ondersteunen bij het verlenen van de beste zorg. Dit wordt gerealiseerd door het ontwikkelen van hoogwaardige software en het begeleiden van gebruikers. Daarnaast heeft Gerimedica de ambitie om bij te dragen aan wetenschappelijke kennis. De organisatie is ontstaan als spin-off van het VU medisch centrum en deze wetenschappelijke achtergrond is in het DNA verweven.
Twee domeinen van onderzoek
Bij het ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek onderscheidt Gerimedica twee domeinen:
- Onderzoek op de ‘Usual Care’ database.
- Prospectief onderzoek met behulp van de ‘Onderzoeksschil’.
Onderzoek op de ‘Usual Care’ database
Ysis is een landelijk gestandaardiseerd elektronisch patiëntendossier (EPD). Alle gebruikers van Ysis werken met dezelfde formulieren. Doordat Ysis dagelijks door vele zorgprofessionals wordt gebruikt, ontstaat een omvangrijke en gestandaardiseerde database.
De database van Gerimedica bevat een groot aantal dossiers en vormt daarmee een waardevolle bron voor wetenschappelijk onderzoek. Voor onderzoek op dergelijke databases gelden strenge regels om de privacy van burgers te waarborgen. Onderzoek waarbij data herleidbaar is tot een individu of waarbij sprake is van proefpersonen, mag alleen plaatsvinden onder strikte voorwaarden en met specifieke toestemming.
De wetgever heeft een uitzondering gemaakt voor gepseudonimiseerd wetenschappelijk onderzoek (dat dus niet herleidbaar is op een individu) dat het algemeen nut dient. Het onderzoek dat op de database van Ysis wordt uitgevoerd, valt onder deze uitzondering. Instellingen die Ysis gebruiken, wordt gevraagd in te stemmen met dit wetenschappelijk onderzoek. Dit houdt in dat de instelling haar cliënten informeert over de deelname aan dit onderzoek. Cliënten hebben hierbij een ‘opt-out’ mogelijkheid.
Het onderzoek op de database van Ysis wordt uitgevoerd door het Amsterdam UMC. Het Amsterdam UMC is aangesloten bij FEDERA (Federatie van Medisch Wetenschappelijke Verenigingen) en committeert zich aan de Gedragscode Gezondheidsonderzoek.
Pseudonimiseren van gegevens
Gerimedica heeft vastgesteld hoe de data wordt gepseudonimiseerd voordat deze beschikbaar komt voor onderzoekers. Het uitgangspunt is dat de data redelijkerwijs niet te herleiden is tot een persoon. Het pseudonimiseren omvat de volgende maatregelen:
- Excluderen van alle data van cliënten waarbij de zorginstelling geen toestemming heeft gegeven.
- Excluderen van alle data van cliënten die gekozen hebben voor een ‘opt-out’.
- Excluderen van geboortenaam, partnernaam, tussenvoegsels, voornamen en voorletters.
- Excluderen van geboortedag en geboortemaand (geboortejaar blijft behouden), BSN, telefoonnummer en e-mailadres.
- Excluderen van straatnaam, huisnummer, plaats, de laatste twee cijfers en beide letters van de postcode.
- Excluderen van alle gegevens van contactpersonen en verzekeringsgegevens.
Naast deze maatregelen treft Gerimedica diverse andere beveiligingsmaatregelen om de data te beschermen.
Prospectief onderzoek met de ‘Onderzoeksschil’
Soms kunnen onderzoeksvragen niet beantwoord worden met de ‘Usual Care’ database. Voor bepaalde studies is het noodzakelijk om tijdens de zorgverlening extra informatie te verzamelen. Dit wordt prospectief onderzoek genoemd.
Om dit type onderzoek te faciliteren, heeft Gerimedica, samen met het Amsterdam UMC de ‘Onderzoeksschil’ ontwikkeld. Dit is een aanvullende laag software, bovenop Ysis die het mogelijk maakt om voor een specifiek onderzoek gericht informatie te verzamelen bij deelnemende instellingen.
Bij deze vorm van onderzoek wordt de cliënt altijd vooraf om toestemming gevraagd voor deelname (opt-in). Na toestemming ondersteunt Ysis bij het invoeren van de juiste metingen op het juiste moment, eventueel met reminders voor de zorgprofessional. Wanneer een instelling niet deelneemt aan lopende studies, is de ‘Onderzoeksschil’ niet actief en niet zichtbaar in Ysis. Zo blijft Ysis simpel in gebruik, ook als dat moeilijk is.